Türkiye’de dijital para ve blokzincir ekseninde yeni bir eşik aşılmış durumda. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yürüttüğü Dijital Türk Lirası Programı’nda toplam 23 proje üçüncü aşamaya geçerken, bankalar ve ödeme kuruluşları da kripto varlık tarafında daha görünür adımlar atıyor.
Bu tablo, finansal altyapının yalnızca güncellenmediğini; aynı zamanda programlanabilir ödemeler, jetonlaştırma ve birlikte çalışabilirlik gibi alanlarla yeniden tasarlandığını gösteriyor.
Üçüncü Aşamaya Geçen Projelerde Son Durum
Merkez Bankası, 3 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında Dijital Türk Lirası Projesi Ekosisteme Katılım Çağrısı kapsamında ilk etapta 85 başvuru alındığını duyurdu. Değerlendirme sürecinin ardından 51 proje ikinci aşamaya taşındı ve bunların 23’ü üçüncü aşamaya kabul edildi.
Üçüncü aşamaya geçen çalışmaların 12 banka ve 6 ödeme ile elektronik para kuruluşuna ait olduğu bildirildi. Ayrıca 6 proje, daha sonra dahil edilmek üzere bekleme listesinde tutuluyor.
| Aşama | Proje sayısı | Katılımcı yapısı |
|---|---|---|
| Başvuru | 85 | Bankalar ve ödeme kuruluşları |
| İkinci aşama | 51 | Seçilen aday projeler |
| Üçüncü aşama | 23 | 12 banka, 6 ödeme ve elektronik para kuruluşu |
| Bekleme | 6 | İleride değerlendirilmek üzere |
Projelerin Odak Noktası Neden Önemli?
Bu aşamadaki çalışmaların dikkat çekici yanı, yalnızca dijital bir para birimi üretmeye odaklanmaması. Projelerin önemli bölümü jetonlaştırma, programlanabilir ödeme ve mevcut sistemlerle uyum gibi başlıklara yoğunlaşıyor.
TCMB’nin verilerine göre 15 proje jetonlaştırma ile, 17 proje programlanabilir ödemelerle, 15 proje birlikte çalışabilirlikle, 7 proje kullanıcı egemen kimlikle ve 1 proje makineler arası ödemelerle bağlantılı. Birden fazla alana giren projeler bulunduğu için toplam sayılar 23’ü aşıyor.
Özellikle jetonlaştırma tarafı, gerçek dünya varlıklarının dijital altyapılarda temsil edilmesi bakımından öne çıkıyor. Bu eğilim, finansal ürünlerin daha parçalı, daha hızlı ve daha esnek biçimde tasarlanabileceğine işaret ediyor.
Dijital Türk Lirası Nasıl Konumlanıyor?
Dijital Türk lirası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yürütülen bir merkez bankası dijital parası çalışmasıdır. Bu yapı, merkeziyetsiz kripto paralardan farklı olarak doğrudan merkez bankası otoritesine dayanır.
Buradaki hedef, yalnızca nakdin dijital bir karşılığını üretmek değildir. Kimlik çözümleri, akıllı ödeme senaryoları, sistemler arası uyum ve varlık temsili gibi konular da aynı çerçeve içinde ele alınıyor.
Bu nedenle son gelişmeler, özel sektörün ekosisteme daha etkin biçimde katılmaya başladığını ve kamusal dijital para tasarımının uygulama alanının genişlediğini gösteriyor.
Bankalarda Kripto Saklama ve Platform Hamleleri
Türkiye’deki bankalar da kripto varlık alanında daha net bir pozisyon almaya başladı. Sermaye Piyasası Kurulunun güncel geçici listesinde Akbank, Türkiye Garanti Bankası, Türkiye İş Bankası ve Yapı ve Kredi Bankası kripto varlık saklama başvurusu bulunan kurumlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte, listede bulunmak tek başına yetkilendirme anlamına gelmiyor.
Yapı Kredi cephesinde 2026 yılında kurulan Yapı Kredi Kripto Varlık Alım Satım Platformu A.Ş. dikkat çekiyor. Şirketin tamamı Yapı ve Kredi Bankası’na ait ve platformun alım, satım, transfer hizmetleri sunması planlanıyor. Banka, saklama faaliyetinin de kendi bünyesinde yürütüleceğini belirtiyor.
Garanti BBVA ise daha ileri bir aşamada bulunuyor. Garanti BBVA Kripto üzerinden Bitcoin, Ethereum, Solana, USDC, USDT, XRP ve başka bazı varlıklar için alım-satım ve saklama hizmetleri veriliyor. Banka verilerine göre platform 2025 sonunda 340 bin kayıtlı müşteriye ulaştı; aynı yıl içindeki işlem hacmi yaklaşık 1,6 milyar dolar, saklanan varlık tutarı ise yaklaşık 174 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
Akbank ve Türkiye İş Bankası da saklama alanında başvuru yapan kurumlar arasında yer alıyor. Akbank tarafında Stablex bağlantısı ve belirli müşterilere sunulan işlem avantajları da dikkat çekiyor.
Önümüzdeki Dönemde Ne Beklenebilir?
Türkiye’de finansal dönüşüm artık yalnızca kripto para fiyatları üzerinden okunmuyor. Dijital Türk lirası, tokenizasyon ve programlanabilir ödeme başlıklarının aynı anda ilerlemesi, bankacılık ile dijital varlık dünyası arasındaki çizgiyi giderek inceltiyor.
En kritik unsur ise düzenleme olacak. Hangi kurumun hangi hizmeti, hangi koşullarda sunabileceği; SPK ve ilgili otoritelerin çizeceği çerçeveye bağlı kalacak.
Bugün gelinen noktada asıl soru, dijital paranın ne zaman tamamen dolaşıma çıkacağı değil. Daha önemli soru, Türkiye’de bankacılık altyapısının blokzincir temelli çözümlerle ne kadar derinleşeceği ve bunun hangi hızla yaygınlaşacağıdır.
